هشدار درباره سامانه EES؛ ثبت‌نشدن خروج مسافران از شنگن می‌تواند مشکل‌ساز شود
گزارش‌های منتشرشده درباره اختلال در سامانه ورود و خروج اتحادیه اروپا (EES) از ثبت‌نشدن خروج برخی مسافران از منطقه شنگن حکایت دارد؛ مشکلی که ممکن است باعث شود سابقه اقامت افراد به‌اشتباه بیش از مدت واقعی محاسبه شود. روزنامه گاردین در گزارشی در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که تعدادی از شهروندان بریتانیایی پس از سفر به اروپا، با وجود رعایت مدت اقامت مجاز، در سوابق مرزی به‌عنوان افرادی با اقامت بیش از حد مجاز شناسایی شده‌اند. این وضعیت نگرانی‌هایی را درباره دقت اطلاعات ثبت‌شده در سامانه جدید مرزی اروپا ایجاد کرده است. (منبع: گاردین)
گزارش‌های منتشرشده درباره اختلال در سامانه ورود و خروج اتحادیه اروپا (EES) از ثبت‌نشدن خروج برخی مسافران از منطقه شنگن حکایت دارد؛ مشکلی که ممکن است باعث شود سابقه اقامت افراد به‌اشتباه بیش از مدت واقعی محاسبه شود. روزنامه گاردین در گزارشی در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که تعدادی از شهروندان بریتانیایی پس از سفر به اروپا، با وجود رعایت مدت اقامت مجاز، در سوابق مرزی به‌عنوان افرادی با اقامت بیش از حد مجاز شناسایی شده‌اند. این وضعیت نگرانی‌هایی را درباره دقت اطلاعات ثبت‌شده در سامانه جدید مرزی اروپا ایجاد کرده است. (منبع: گاردین)
سامانه EES چیست و چرا اهمیت دارد؟
سامانه ورود و خروج اتحادیه اروپا یا Entry/Exit System (EES) برای ثبت دیجیتال ورود و خروج اتباع کشورهای خارج از اتحادیه اروپا طراحی شده است. این سامانه اطلاعات گذرنامه، تاریخ و محل عبور از مرز و داده‌های بیومتریک، از جمله تصویر چهره و اثر انگشت، را ثبت می‌کند و جایگزین مهرزنی سنتی گذرنامه‌ها در مرزهای خارجی کشورهای مشارکت‌کننده شده است.
بر اساس اطلاعات رسمی شورای اتحادیه اروپا، این سامانه از ۱۲ اکتبر ۲۰۲۵ به‌صورت تدریجی راه‌اندازی شد و از ۱۰ آوریل ۲۰۲۶ به مرحله بهره‌برداری کامل رسید. یکی از اهداف اصلی آن، محاسبه دقیق مدت اقامت اتباع کشورهای ثالث و شناسایی افرادی است که از سقف اقامت مجاز عبور می‌کنند. (منبع رسمی اتحادیه اروپا)
بر اساس قاعده عمومی اقامت کوتاه‌مدت شنگن، اتباع کشورهای مشمول این مقررات معمولاً اجازه دارند حداکثر ۹۰ روز در هر دوره ۱۸۰روزه در منطقه شنگن اقامت داشته باشند؛ البته شرایط و استثناها به تابعیت و نوع مجوز اقامت فرد بستگی دارد.
خطای ثبت خروج چگونه برای مسافران مشکل ایجاد می‌کند؟
اگر ورود مسافر در سامانه ثبت شود، اما خروج او به‌درستی ثبت نشود، ممکن است سامانه همچنان حضور او در منطقه شنگن را ادامه‌دار محاسبه کند. در چنین شرایطی، تعداد روزهای اقامت مصرف‌شده بیشتر از میزان واقعی نمایش داده می‌شود و حتی ممکن است وضعیت فرد به‌اشتباه نشان دهد که از سقف مجاز اقامت عبور کرده است.
روزنامه گاردین در گزارش خود به پرونده یک نویسنده بریتانیایی اشاره کرده که پس از سفر به فرانسه، با مشکل ثبت‌نشدن خروج قبلی خود از پرتغال روبه‌رو شد. او اعلام کرده بود که در شش ماه گذشته فقط ۲۳ روز در اروپا حضور داشته است؛ بااین‌حال، اطلاعات سامانه وضعیت متفاوتی را نشان می‌داد.
این پرونده نمونه‌ای از پیامدهای احتمالی ثبت ناقص اطلاعات مرزی است. گزارش‌های منتشرشده همچنین به شکایت مسافران دیگری اشاره دارند که با نمایش نادرست تعداد روزهای باقی‌مانده اقامت یا مشکلات هنگام کنترل مرزی مواجه شده‌اند. (منبع: گاردین)
علت بروز اختلال در EES چیست؟
یکی از مشکلات مطرح‌شده، ثبت اطلاعات بیومتریک در زمان ورود و ثبت‌نشدن صحیح اطلاعات هنگام خروج است. همچنین در دوره راه‌اندازی سامانه، ازدحام در فرودگاه‌ها، مشکلات فنی و کمبود نیروی انسانی باعث شده است که در برخی نقاط مرزی، کنترل‌های دستی به‌طور موقت جایگزین بخشی از فرایند دیجیتال شود.
در صورتی که اطلاعات ثبت‌شده در روش‌های مختلف به‌درستی با یکدیگر هماهنگ نشوند، احتمال ایجاد سوابق ناقص یا ناسازگار وجود دارد. بااین‌حال، اطلاعات منتشرشده به این معنا نیست که همه مسافران با مشکل مواجه شده‌اند یا کل سامانه EES دچار خطای فراگیر است.
نکته مهم این است که نبود مهر خروج در گذرنامه یا ثبت‌نشدن یک مرحله بیومتریک، به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که خروج مسافر در سامانه ثبت نشده است. برای اطمینان، باید سوابق موجود و مدارک سفر بررسی شوند.
این مشکل چه اهمیتی برای مسافران ایرانی دارد؟
اگرچه گزارش اخیر عمدتاً درباره شهروندان بریتانیایی منتشر شده است، موضوع ثبت نادرست ورود و خروج می‌تواند برای سایر اتباع کشورهای خارج از اتحادیه اروپا نیز اهمیت داشته باشد؛ از جمله ایرانیانی که برای سفر کوتاه‌مدت، گردشگری یا دیدار خانواده به منطقه شنگن می‌روند.
مسافران ایرانی باید توجه داشته باشند که داشتن ویزای معتبر به‌تنهایی به معنای مجازبودن هر مدت اقامت نیست و رعایت محدودیت‌های زمانی و شرایط ویزا همچنان ضروری است. در عین حال، اگر اطلاعات مرزی به‌اشتباه ثبت شده باشد، نگهداری مدارک معتبر سفر می‌تواند برای توضیح وضعیت و درخواست اصلاح سوابق مفید باشد.
توصیه‌های مهم برای مسافران
- کارت پرواز و بلیت خروج را نگه دارید: مدارک سفر، تأییدیه رزرو و رسیدهای مرتبط را تا پایان سفر و ترجیحاً تا سفر بعدی حفظ کنید.
- مدت اقامت خود را محاسبه کنید: تاریخ ورود و خروج و تعداد روزهای حضور در شنگن را با توجه به مقررات مربوط به شرایط خود بررسی کنید.
- در صورت مشاهده مغایرت، پیگیری کنید: اگر اطلاعات سامانه با سابقه واقعی سفر شما مطابقت ندارد، پیش از سفر بعدی با مرجع مسئول کشور مربوطه تماس بگیرید و درخواست اصلاح اطلاعات ثبت‌شده را مطرح کنید.
- مدارک پشتیبان ارائه دهید: تصویر گذرنامه، کارت پرواز، بلیت یا تأییدیه سفر می‌تواند به بررسی پرونده کمک کند.
- از تصمیم‌گیری صرفاً بر اساس یک نتیجه سامانه خودداری کنید: اگر تعداد روزهای باقی‌مانده غیرمنتظره است، پیش از برنامه‌ریزی برای سفر بعدی، علت مغایرت را از مرجع مسئول جویا شوید.
در صورت ثبت اشتباه خروج، چه باید کرد؟
اگر مسافری متوجه شود که خروج او در سابقه EES ثبت نشده یا مدت اقامت باقی‌مانده به‌اشتباه نمایش داده می‌شود، بهتر است موضوع را به مرجع مسئول حفاظت از داده‌ها یا نهاد تعیین‌شده برای اصلاح اطلاعات در کشور مربوطه ارجاع دهد.
کمیسیون اروپا اطلاعات مربوط به حقوق حفاظت از داده‌ها و مراجع ملی مرتبط با سامانه EES را منتشر کرده است. بسته به کشور و نوع خطا، ممکن است مدارک تکمیلی برای اصلاح سابقه درخواست شود. بهتر است درخواست اصلاح پیش از سفر بعدی مطرح شود؛ زیرا بررسی و اصلاح اطلاعات ممکن است زمان‌بر باشد.
منبع رسمی برای پیگیری: سامانه ورود و خروج EES در وب‌سایت کمیسیون اروپا
