تحصیل در پرتغال یا ایرلند؛ مقایسه دانشگاهها، هزینه و شرایط پذیرش
انتخاب بین پرتغال و ایرلند برای تحصیل، تنها به رتبه دانشگاهها محدود نمیشود. شهریه، هزینه زندگی، زبان دوره، شرایط پذیرش، امکان دریافت بورسیه، الزامات ویزا و حتی نوع اقامت دانشجویی میتواند نتیجه این مقایسه را برای هر متقاضی متفاوت کند.
هر دو کشور عضو اتحادیه اروپا هستند، اما ساختار آموزش عالی و هزینههای تحصیل در آنها تفاوت قابلتوجهی دارد. ایرلند بهطور گسترده از زبان انگلیسی در آموزش دانشگاهی استفاده میکند، در حالی که در پرتغال زبان پرتغالی همچنان زبان اصلی بسیاری از دورههای کارشناسی است و در مقاطع تحصیلات تکمیلی، تعداد قابلتوجهی برنامه به زبان انگلیسی ارائه میشود. برای دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا، از جمله متقاضیان ایرانی، هر دو کشور مسیر مشخصی برای پذیرش و دریافت مجوز اقامت تحصیلی دارند.
تحصیل در پرتغال بهتر است یا ایرلند؟
پاسخ به این سؤال به رشته، مقطع تحصیلی، بودجه و زبان موردنظر دانشجو بستگی دارد. اگر معیار اصلی، تحصیل در محیطی انگلیسیزبان باشد، ایرلند مزیت مهمی دارد؛ زیرا زبان اصلی آموزش دانشگاهی در این کشور انگلیسی است. در مقابل، پرتغال در بسیاری از دانشگاهها شهریههای پایینتری برای دانشجویان بینالمللی دارد، هرچند مقدار دقیق شهریه به دانشگاه و رشته بستگی دارد.
از نظر رتبهبندی جهانی، دانشگاههای برتر ایرلند در QS World University Rankings 2026 جایگاههای بالاتری نسبت به دانشگاههای برتر پرتغال دارند. برای مثال، Trinity College Dublin در رتبه 75، University College Dublin در رتبه 118 و University College Cork در رتبه 246 قرار گرفتهاند؛ در پرتغال University of Lisbon رتبه 230، University of Porto رتبه 237 و NOVA University Lisbon رتبه 327 را داشتهاند.
بنابراین، مقایسه باید بر اساس هدف تحصیلی انجام شود و نمیتوان تنها با یک معیار درباره مناسببودن یکی از این دو کشور برای همه دانشجویان نتیجهگیری کرد.
مقایسه کلی پرتغال و ایرلند برای دانشجویان بینالمللی
| معیار | پرتغال | ایرلند |
|---|---|---|
| زبان اصلی آموزش | پرتغالی؛ برنامههای انگلیسی نیز وجود دارد | انگلیسی |
| شهریه دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا | معمولاً متغیر و در بسیاری از دورهها پایینتر از ایرلند | معمولاً بالاتر، بهویژه در دانشگاههای مطرح |
| دانشگاههای برتر در QS 2026 | Lisbon: 230، Porto: 237 | Trinity: 75، UCD: 118 |
| هزینه زندگی | معمولاً پایینتر، بهخصوص خارج از لیسبون | بالاتر، بهویژه در دوبلین |
| بورسیه دولتی عمومی برای دانشجوی بینالمللی تازهوارد | محدود | برنامههای مشخص برای دانشجویان بینالمللی وجود دارد |
| زبان موردنیاز | بسته به زبان دوره | عمدتاً انگلیسی |
| ویزای تحصیلی برای ایرانیان | ویزای اقامت تحصیلی | ویزای تحصیلی بلندمدت در صورت نیاز + ثبت اقامت |
| بیمه درمانی | بیمه یا پوشش سلامت طبق شرایط اقامت | بیمه خصوصی برای دانشجویان خارج از EEA الزامی است |
مقایسه دانشگاههای پرتغال و ایرلند
رتبهبندی QS یکی از شاخصهای شناختهشده برای مقایسه دانشگاههاست، اما رتبه جهانی بهتنهایی کیفیت یک رشته خاص را نشان نمیدهد. خود QS نیز رتبهبندی را بر اساس مجموعهای از شاخصها از جمله شهرت علمی، شهرت نزد کارفرمایان، پژوهش، پایداری و بینالمللیبودن محاسبه میکند.
رتبه دانشگاههای پرتغال
بر اساس QS World University Rankings 2026، چند دانشگاه اصلی پرتغال در رتبههای زیر قرار گرفتهاند:
| دانشگاه | رتبه QS 2026 |
|---|---|
| University of Lisbon | 230 |
| University of Porto | 237 |
| NOVA University Lisbon | 327 |
| University of Coimbra | 342 |
| University of Aveiro | 425 |
| University of Minho | 572 |
| Portuguese Catholic University | 791–800 |
| ISCTE | 851–900 |
| University of Beira Interior | 901–950 |
| University of Algarve | 1001–1200 |
| University of Évora | 1201–1400 |
این دادهها در گزارش دانشگاه پورتو درباره نتایج QS 2026 نیز منتشر شدهاند و نشان میدهند که دانشگاه لیسبون و پورتو در میان دانشگاههای پرتغال جایگاه بالاتری در این رتبهبندی داشتهاند.
رتبه دانشگاههای ایرلند
در QS World University Rankings 2026، دانشگاههای اصلی ایرلند در رتبههای زیر قرار گرفتهاند:
| دانشگاه | رتبه QS 2026 |
|---|---|
| Trinity College Dublin | 75 |
| University College Dublin | 118 |
| University College Cork | 246 |
| University of Galway | 284 |
| University of Limerick | =401 |
| Dublin City University | =410 |
| Maynooth University | 771–780 |
| Technological University Dublin | 781–790 |
این رتبهها مربوط به نسخه 2026 رتبهبندی QS هستند؛ برای مثال Trinity در رتبه 75 و UCD در رتبه 118 قرار گرفتهاند.
دانشگاههای برتر پرتغال
دانشگاه لیسبون
University of Lisbon یا Universidade de Lisboa یکی از دانشگاههای بزرگ پرتغال است و در QS 2026 رتبه 230 جهان را کسب کرده است. این دانشگاه دارای 18 مدرسه و بیش از 100 واحد پژوهشی است و حدود 50 هزار دانشجو دارد.
دانشگاه پورتو
University of Porto در QS 2026 رتبه 237 جهان را به دست آورده است. این دانشگاه 14 دانشکده، یک مدرسه کسبوکار و دهها مرکز تحقیقاتی دارد و یکی از مقاصد اصلی دانشجویان بینالمللی در پرتغال محسوب میشود.
NOVA University Lisbon
NOVA University Lisbon نیز یکی از دانشگاههای شناختهشده پرتغال است که در QS 2026 رتبه 327 جهان را به دست آورده است.
دانشگاههای برتر ایرلند
Trinity College Dublin
Trinity College Dublin در QS 2026 رتبه 75 جهان را کسب کرده و یکی از شناختهشدهترین دانشگاههای ایرلند است. این دانشگاه در رشتههای مختلف از جمله علوم انسانی، مهندسی، علوم، کسبوکار و علوم سلامت دوره ارائه میکند.
University College Dublin
University College Dublin یا UCD در QS 2026 رتبه 118 جهان را به دست آورده است و یکی از دانشگاههای بزرگ و بینالمللی ایرلند محسوب میشود.
University College Cork
University College Cork در QS 2026 رتبه 246 جهان را کسب کرده است. این دانشگاه در رتبهبندی موضوعی QS نیز در رشتههای متعددی حضور دارد.
مقایسه شهریه دانشگاهها در پرتغال و ایرلند
یکی از مهمترین تفاوتهای این دو کشور برای دانشجویان ایرانی، هزینه تحصیل است. شهریه در هر دو کشور به رشته و دانشگاه وابسته است و نمیتوان یک رقم ثابت برای تمام دانشگاهها تعیین کرد.
شهریه مقطع کارشناسی
در پرتغال، شهریه دانشجویان بینالمللی در دانشگاهها میتواند اختلاف زیادی داشته باشد. برای مثال، University of Porto برای دورههای کارشناسی و کارشناسی ارشد یکپارچه در سال تحصیلی 2026/27 شهریهای بین 3,500 تا 16,500 یورو در سال برای دانشجویان دارای International Student Status اعلام کرده است.
در University of Lisbon نیز در برخی رشتههای دانشکده علوم، شهریه سالانه دانشجویان بینالمللی در مقطع کارشناسی 3,500 یورو اعلام شده است.
در ایرلند، شهریه کارشناسی برای دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا معمولاً بیشتر است. Education in Ireland برای سال 2025/26 محدودههای زیر را اعلام کرده است:
| حوزه تحصیلی | شهریه سالانه تقریبی در ایرلند |
|---|---|
| Business | €10,300–€29,000 |
| Engineering | €14,500–€28,500 |
| Science & Technology | €14,500–€28,500 |
| Arts & Humanities | €13,500–€28,200 |
| Medicine & Health Sciences | €50,135–€62,500 |
برای نمونه، شهریه سال اول برخی رشتههای کارشناسی Trinity College Dublin در سال 2026/27 برای دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا از حدود 22,580 یورو شروع میشود.
شهریه مقطع کارشناسی ارشد
در پرتغال، شهریه کارشناسی ارشد بسته به دانشگاه و رشته متفاوت است. برای نمونه، دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه پورتو برای برخی برنامههای انگلیسیزبان در سال 2026/27 شهریه دانشجویان بینالمللی را 5,000 یورو در سال اعلام کرده است.
در ایرلند، Education in Ireland برای دانشجویان غیراروپایی در سال 2025/26 محدودههای زیر را اعلام کرده است:
| حوزه تحصیلی | شهریه سالانه تقریبی |
|---|---|
| Business | €14,000–€40,000 |
| Engineering | €15,000–€30,000 |
| Science & Technology | €15,000–€31,000 |
| Arts & Humanities | €12,000–€23,000 |
| Medicine & Health Sciences | €11,000–€30,000 |
برای نمونه، شهریه یک دوره کارشناسی ارشد در University of Galway برای سال 2026/27 در یکی از برنامهها 20,400 یورو برای دانشجویان غیراروپایی اعلام شده است.
شهریه دکتری
شهریه دکتری در هر دو کشور کاملاً وابسته به دانشگاه، رشته و نوع برنامه است.
در University of Porto، برخی برنامههای دکتری در سال 2026/27 برای دانشجویان بینالمللی 6,000 یورو در سال شهریه دارند.
در Trinity College Dublin نیز برای سال 2026/27 شهریه برخی دورههای PhD غیراروپایی بین حدود 12,440 تا 16,960 یورو در سال است.
بنابراین برای مقطع دکتری، مقایسه باید بر اساس رشته و حتی پروژه پژوهشی انجام شود؛ زیرا امکان دریافت فاند و تفاوت شهریه بین دانشکدهها میتواند بسیار مهمتر از میانگین کشوری باشد.
مقایسه هزینه زندگی دانشجویی در پرتغال و ایرلند
هزینه زندگی یکی از تفاوتهای مهم دو کشور است. در پرتغال، هزینه زندگی در شهرهایی مانند پورتو و برخی شهرهای خارج از لیسبون معمولاً پایینتر از دوبلین است.
دانشگاه پورتو برای دانشجویان، هزینه ماهانه مسکن را حدود 350 تا 700 یورو و هزینه غذا را حدود 150 تا 300 یورو برآورد کرده است.
در لیسبون، ISEG هزینه ماهانه دانشجو را برای اقامت، غذا، حملونقل، تفریح و هزینههای دانشگاهی در مجموع حدود 985 تا 1,160 یورو برآورد کرده است.
در ایرلند، هزینه زندگی بهخصوص در دوبلین بالاتر است. راهنمای هزینه زندگی TU Dublin برای سال 2026/27، هزینه ماهانه دانشجوی دور از خانه را بسته به نوع اقامت حدود 1,320 تا 2,314 یورو اعلام کرده است.
جدول مقایسه هزینه زندگی
| هزینه | پرتغال | ایرلند |
|---|---|---|
| اقامت دانشجویی | حدود €350–€700 در پورتو | حدود €559 به بالا در گزینههای Digs؛ اقامتهای PBSA میتواند بسیار بیشتر باشد |
| غذا | حدود €150–€300 در پورتو | حدود €205 در برآورد TU Dublin |
| حملونقل | نسبتاً پایین و وابسته به شهر | حدود €48 در برآورد TU Dublin |
| هزینه ماهانه کلی | حدود €985–€1,160 در نمونه لیسبون | حدود €1,320–€2,314 در برآورد TU Dublin |
| شهر گرانتر | لیسبون | دوبلین |
منابع دانشگاهی هر دو کشور تأکید میکنند که هزینه واقعی به شهر، نوع اقامت و سبک زندگی دانشجو وابسته است.
زبان تحصیل در پرتغال و ایرلند
در ایرلند، زبان اصلی آموزش عالی انگلیسی است. به همین دلیل دانشجوی ایرانی که قصد دارد تمام دوره تحصیلی خود را به انگلیسی بگذراند، معمولاً گزینههای بیشتری در این کشور خواهد داشت.
در پرتغال، زبان رسمی بسیاری از دورههای کارشناسی پرتغالی است، اما تعداد قابلتوجهی دوره به زبان انگلیسی نیز ارائه میشود؛ بهخصوص در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری. برای نمونه، دانشکده اقتصاد دانشگاه پورتو چندین دوره کارشناسی ارشد را کاملاً به زبان انگلیسی ارائه میکند.
در University of Lisbon نیز در برخی دانشکدهها زبان رسمی آموزش پرتغالی است و بخشی از دورههای کارشناسی ارشد به زبان انگلیسی ارائه میشود.
بنابراین پیش از انتخاب دانشگاه در پرتغال باید زبان همان برنامه تحصیلی بررسی شود، نه فقط زبان رسمی کشور.
شرایط پذیرش دانشگاههای پرتغال و ایرلند
شرایط پذیرش در هر دو کشور به مقطع و دانشگاه وابسته است.
شرایط پذیرش کارشناسی
در پرتغال، دانشجوی بینالمللی باید مدرکی داشته باشد که در کشور محل صدور، امکان ورود او به آموزش عالی را فراهم کند. DGES این موضوع را بهعنوان یکی از شرایط اصلی سیستم پذیرش دانشجویان بینالمللی معرفی کرده است.
در University of Lisbon، برای برخی دورههای کارشناسی دانشجوی بینالمللی باید مدرک پایان دبیرستان یا معادل آن و مدارکی درباره صلاحیت ورود به دانشگاه در کشور مبدأ ارائه کند. بسته به رشته، آزمون یا مدارک مربوط به دروس موردنیاز نیز ممکن است لازم باشد.
در ایرلند، روند پذیرش به نوع متقاضی بستگی دارد و دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا معمولاً از مسیر مستقیم دانشگاه یا سامانه مربوط به مؤسسه اقدام میکنند. دانشگاه مدارکی مانند مدرک تحصیلی، ریزنمرات و مدرک زبان را بر اساس رشته بررسی میکند.
شرایط پذیرش کارشناسی ارشد
برای کارشناسی ارشد معمولاً داشتن مدرک کارشناسی مرتبط، ریزنمرات، رزومه، انگیزهنامه و در برخی رشتهها توصیهنامه یا مدارک تکمیلی لازم است.
برای مثال، ISEG دانشگاه لیسبون برای برخی دورههای کارشناسی ارشد مدارکی مانند مدرک تحصیلی، ریزنمرات، CV و انگیزهنامه را درخواست میکند.
در ایرلند نیز شرایط دقیق بر اساس دوره تعیین میشود. برای مثال UCD اعلام کرده است که مدارک موردنیاز دورههای تحصیلات تکمیلی میتواند شامل ریزنمرات، توصیهنامه و Personal Statement باشد.
شرایط پذیرش دکتری
در پرتغال، طبق اطلاعات DGES، متقاضی دکتری معمولاً باید مدرک کارشناسی ارشد یا معادل آن داشته باشد؛ با این حال، در شرایط خاص داشتن مدرک کارشناسی همراه با سوابق علمی یا پژوهشی مناسب نیز میتواند برای ورود به دکتری مورد پذیرش قرار گیرد.
در ایرلند، دکتری معمولاً نیازمند پیشینه تحصیلی مرتبط، پیشنهاد پژوهشی، تأیید استاد یا دانشکده و اثبات توانایی علمی و زبانی است. شرایط دقیق هر دانشگاه و پروژه باید جداگانه بررسی شود.
مقایسه مدرک زبان مورد نیاز
حداقل نمره زبان یکسانی برای تمام دانشگاههای پرتغال یا ایرلند وجود ندارد و دانشگاه و رشته میتواند حداقل متفاوتی تعیین کند.
برای نمونه، Trinity College Dublin حداقلهای متفاوتی برای دورهها اعلام کرده و در اطلاعات عمومی خود IELTS 6.5 و TOEFL iBT 90 را برای برخی برنامهها ذکر کرده است؛ برای برخی دورههای کارشناسی ارشد حداقل IELTS 7 و TOEFL 100 اعلام شده است.
در پرتغال نیز شرایط بسته به برنامه متفاوت است. برای نمونه، ISEG دانشگاه لیسبون برای برخی دورههای انگلیسیزبان IELTS 6.5 یا TOEFL iBT 70 را بهعنوان سطح قابل قبول اعلام کرده، در حالی که بعضی دورههای تخصصی مانند Development and International Cooperation حداقل IELTS 7 یا TOEFL 94 درخواست میکنند.
| مدرک زبان | پرتغال | ایرلند |
|---|---|---|
| IELTS | معمولاً بسته به دوره، حدود 6 تا 7+ | معمولاً حدود 6.5 تا 7+ |
| TOEFL iBT | بسته به دانشگاه و رشته | معمولاً حدود 90 تا 100+ در دانشگاههای مطرح |
| PTE | در برخی دانشگاهها پذیرفته میشود | در بسیاری از دانشگاهها پذیرفته میشود |
| Duolingo | بسته به دانشگاه | در برخی دانشگاهها پذیرفته میشود |
| زبان پرتغالی | برای دورههای پرتغالی | معمولاً موردنیاز نیست |
| زبان انگلیسی | برای دورههای انگلیسی | زبان اصلی آموزش |
بنابراین داشتن IELTS 6.5 به معنای پذیرش قطعی در هیچیک از دو کشور نیست و باید صفحه رسمی همان برنامه بررسی شود.
مقایسه بورسیههای تحصیلی پرتغال و ایرلند
بورسیههای تحصیلی در هر دو کشور وجود دارند، اما شرایط آنها یکسان نیست.
در پرتغال، سیستم عمومی بورسیههای DGES برای دانشجویانی که تحت رژیم International Student وارد آموزش عالی میشوند، بهصورت عمومی شامل حمایت اجتماعی مستقیم نمیشود. DGES صراحتاً اعلام کرده است که دانشجویانی که تحت رژیم دانشجوی بینالمللی وارد آموزش عالی میشوند، واجد شرایط بورسیه عمومی مستقیم نیستند؛ البته استثناها و مسیرهای خاص وجود دارد.
در کنار آن، بعضی دانشگاههای پرتغال بورسیه یا تخفیف شهریه مبتنی بر شایستگی ارائه میکنند. برای نمونه، DGES امکان بورسیههای Merit را در مؤسسات آموزش عالی پرتغال به رسمیت میشناسد.
در ایرلند، یکی از برنامههای شناختهشده برای دانشجویان بینالمللی، Government of Ireland International Education Scholarship است. این برنامه برای دانشجویان بینالمللی در مقاطع NFQ 9 و 10، یعنی عمدتاً کارشناسی ارشد و دکتری، طراحی شده و در فراخوان 2026 تعداد 60 بورسیه در نظر گرفته شده بود. مبلغ بورسیه 10,000 یورو برای یک سال است و دانشگاه میزبان باید برای همان سال معافیت کامل شهریه ارائه کند.
بنابراین دانشجوی ایرانی باید علاوه بر بورسیههای دولتی، صفحات Scholarship دانشگاه مقصد و دانشکده مربوطه را نیز بررسی کند.
شرایط ویزای تحصیلی پرتغال و ایرلند
ویزای تحصیلی پرتغال
دانشجوی غیراروپایی برای تحصیل در یک مؤسسه آموزش عالی معتبر پرتغال معمولاً به ویزای اقامت تحصیلی و سپس مجوز اقامت نیاز دارد.
در درخواست ویزای تحصیلی، مدرک پذیرش یا مدرکی مبنی بر پذیرش در مؤسسه آموزشی، اثبات محل اقامت و اثبات توانایی مالی از جمله مدارک مهم هستند. صفحه رسمی دولت پرتغال برای ویزای اقامت تحصیلی نیز این موارد را در مدارک درخواست ذکر میکند.
پس از ورود، AIMA برای مجوز اقامت دانشجوی آموزش عالی مدارکی مانند پاسپورت، مدرک اقامت، اثبات تمکن مالی، مدرک ثبتنام دانشگاه، مدرک پرداخت شهریه و بیمه درمانی یا پوشش سیستم سلامت را درخواست میکند.
ویزای تحصیلی ایرلند
برای دورههای بلندمدت، دانشجویان کشورهایی که نیاز به ویزا دارند باید برای Long Stay Study Visa اقدام کنند.
اداره مهاجرت ایرلند مدارکی مانند پاسپورت، فرم درخواست، نامه پذیرش، مدارک پرداخت شهریه، مدارک توانایی تحصیلی، مدرک زبان، مدارک مالی و بیمه درمانی را در فهرست مدارک ویزای تحصیلی قرار داده است.
برای دورههایی که بیش از هشت ماه اقامت ایجاد میکنند، متقاضی ویزای ایرلند باید دسترسی فوری به حداقل 10,000 یورو برای هزینه زندگی نشان دهد و برای سالهای بعد نیز منابع مالی کافی علاوه بر شهریه داشته باشد.
مدارک مورد نیاز برای ویزای تحصیلی
مدارک معمول برای پرتغال
مدارک ممکن است بر اساس سفارت و شرایط متقاضی تغییر کند، اما معمولاً شامل موارد زیر است:
- پاسپورت معتبر
- فرم درخواست ویزا
- عکس
- نامه پذیرش دانشگاه
- مدارک تحصیلی و ریزنمرات
- مدارک اثبات تمکن مالی
- مدارک محل اقامت
- بیمه درمانی یا بیمه موردنیاز
- گواهی عدم سوءپیشینه در صورت درخواست
- مدارک پرداخت شهریه در صورت نیاز
- مدارک هویتی و ترجمهشده
AIMA نیز برای اقامت دانشجویی مدارکی مانند پاسپورت، اثبات محل اقامت، تمکن مالی، ثبتنام دانشگاه، پرداخت شهریه و بیمه را مشخص کرده است.
مدارک معمول برای ایرلند
برای Long Stay Study Visa ایرلند، مدارک اصلی شامل موارد زیر است:
- پاسپورت
- عکس
- فرم درخواست
- نامه پذیرش دانشگاه
- مدارک پرداخت شهریه
- مدارک تحصیلی
- مدرک زبان
- مدارک مالی
- نامه توضیح هدف تحصیل
- بیمه درمانی
- اطلاعات مربوط به ریجکتیهای قبلی در صورت وجود
این موارد مستقیماً در فهرست مدارک رسمی اداره مهاجرت ایرلند آمدهاند.
مقایسه امکانات دانشگاهی و آموزشی
دانشگاههای هر دو کشور از امکاناتی مانند کتابخانه، آزمایشگاه، مراکز پژوهشی، فضاهای مطالعه و خدمات دانشجویی برخوردارند؛ اما امکانات هر دانشگاه به رشته و بودجه مؤسسه بستگی دارد.
University of Porto برای دانشجویان بینالمللی به امکاناتی مانند کتابخانهها، فضاهای مطالعه، زیرساختهای فناوری و خدمات پشتیبانی آموزشی اشاره میکند.
در ایرلند نیز دانشگاههایی مانند Trinity و UCD زیرساختهای گسترده پژوهشی و آموزشی دارند. برای نمونه، Trinity دارای 24 مدرسه دانشگاهی و سه دانشکده اصلی است و در دهها حوزه موضوعی در رتبهبندیهای موضوعی QS حضور دارد.
برای مقایسه امکانات، بهتر است دانشجو بهجای مقایسه صرفاً کشوری، امکانات دانشکده و رشته موردنظر را بررسی کند.
مقایسه خوابگاه و اقامت دانشجویی
خوابگاه یکی از مهمترین بخشهای هزینه تحصیل در خارج از کشور است.
در پرتغال، برخی دانشگاهها خوابگاههای دانشگاهی با قیمت پایینتر از بازار خصوصی دارند. برای مثال، جدول قیمت SASUP دانشگاه پورتو برای سال 2025/26، هزینه خوابگاه دانشجویان غیر بورسیه را حدود 183.20 یورو در ماه اعلام کرده و برای برخی اقامتگاههای دانشجویان بینالمللی در مقاطع تحصیلات تکمیلی، اتاقهای یکنفره حدود 271.80 تا 277.80 یورو در ماه اعلام شده است.
در لیسبون، دانشگاه لیسبون هزینه خوابگاه دانشگاهی را حدود 200 یورو در ماه و اتاق خصوصی را حدود 300 تا 400 یورو یا بیشتر اعلام کرده است.
در ایرلند هزینه اقامت بالاتر است. برای نمونه، TU Dublin در سال 2026/27 اجاره برخی گزینههای Digs را تا حدود 580 تا 740 یورو در ماه برای اتاق یکنفره و هزینه اقامت PBSA را بهطور میانگین حدود 1,453 یورو در ماه اعلام کرده است.
در UCD نیز قیمت اقامتهای دانشگاهی بسته به نوع اتاق و ساختمان تفاوت زیادی دارد و در برخی گزینههای 2025/26 هزینه ماهانه از حدود 664 یورو تا بیش از 1,400 یورو گزارش شده است.
تحصیل در پرتغال و ایرلند برای دانشجویان ایرانی
دانشجوی ایرانی در هر دو کشور در گروه دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا قرار میگیرد و باید شرایط دانشجوی بینالمللی را رعایت کند.
در پرتغال، برای مقطع کارشناسی معمولاً پذیرش از مسیر International Student انجام میشود و دانشگاه میتواند مدارک تحصیلی و صلاحیت ورود به دانشگاه در کشور مبدأ را بررسی کند.
برای مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری نیز مدارک تحصیلی خارجی باید مطابق الزامات دانشگاه و در برخی موارد قوانین شناسایی مدارک پرتغال ارائه شوند. برای نمونه، دانشکده علوم دانشگاه لیسبون در برخی پروندهها ارائه مدرک مربوط به شناسایی مدرک دانشگاهی خارجی را درخواست میکند.
در ایرلند نیز دانشجوی ایرانی باید شرایط دانشگاه مقصد را برای پذیرش و سپس شرایط مهاجرتی را برای ویزا و ثبت اقامت رعایت کند. برای دانشجویان خارج از EEA، بیمه خصوصی درمانی الزامی است.
همچنین دانشجویان دارای مجوز تحصیلی ایرلند میتوانند در طول ترم تا 20 ساعت در هفته و در دورههای مشخص تعطیلات تا 40 ساعت در هفته کار کنند.
مزایا و معایب تحصیل در پرتغال و ایرلند
مزایای تحصیل در پرتغال
- امکان تحصیل با شهریه پایینتر در بسیاری از دانشگاهها
- هزینه زندگی پایینتر نسبت به دوبلین در بسیاری از سناریوها
- وجود دانشگاههایی مانند University of Lisbon و University of Porto در رتبههای بالای QS
- وجود دورههای انگلیسیزبان، بهخصوص در مقاطع تحصیلات تکمیلی
- گزینههای مختلف برای اقامت دانشجویی و خصوصی
- آبوهوای معتدلتر نسبت به بسیاری از کشورهای اروپایی
معایب یا چالشهای تحصیل در پرتغال
- بسیاری از دورههای کارشناسی به زبان پرتغالی ارائه میشوند
- تعداد برنامههای کاملاً انگلیسی در برخی رشتهها محدودتر است
- دسترسی دانشجوی International Student به بورسیه عمومی DGES محدود است.
- پیدا کردن اقامت مناسب در شهرهایی مانند لیسبون میتواند چالشبرانگیز باشد
مزایای تحصیل در ایرلند
- زبان اصلی آموزش انگلیسی
- حضور دانشگاههای شناختهشده در رتبهبندیهای جهانی
- وجود برنامههای متعدد به زبان انگلیسی
- بورسیههایی مانند Government of Ireland International Education Scholarship
- امکان کار دانشجویی طبق شرایط Stamp 2
- محیط دانشگاهی بینالمللی
معایب یا چالشهای تحصیل در ایرلند
- شهریه بسیاری از دورهها برای دانشجویان غیراروپایی بالاست
- هزینه زندگی در دوبلین و برخی شهرهای دانشگاهی قابلتوجه است
- هزینه خوابگاه و اجاره مسکن میتواند بخش بزرگی از بودجه دانشجو را مصرف کند
- اثبات توانایی مالی و داشتن بیمه درمانی از الزامات مهم مهاجرت تحصیلی است.
پرتغال یا ایرلند؛ کدام کشور برای تحصیل مناسبتر است؟
بهجای انتخاب یک کشور برای همه دانشجویان، بهتر است معیارهای اصلی را کنار هم قرار دهید:
| معیار تصمیمگیری | پرتغال | ایرلند |
|---|---|---|
| دانشگاههای با رتبه جهانی بالا | دارد؛ Lisbon و Porto در QS 2026 رتبه 230 و 237 | دارد؛ Trinity و UCD رتبه 75 و 118 |
| تحصیل کاملاً انگلیسی | بیشتر در برخی رشتهها و مقاطع | بسیار گسترده |
| شهریه | در بسیاری از برنامهها پایینتر | معمولاً بالاتر |
| هزینه زندگی | معمولاً پایینتر | معمولاً بالاتر |
| هزینه مسکن | پایینتر در بسیاری از شهرها | بهخصوص در دوبلین بالا |
| بورسیه دولتی | برای International Student محدودتر | برنامههای بینالمللی مشخص وجود دارد |
| دکتری | برخی برنامهها با شهریه پایینتر | امکان فاند و بورسیه، اما رقابتی |
| زبان روزمره | پرتغالی | انگلیسی |
| مناسب برای دانشجوی انگلیسیزبان | وابسته به برنامه | گزینههای گستردهتر |
بنابراین اگر اولویت اصلی متقاضی تحصیل به زبان انگلیسی و دسترسی به دانشگاههای دارای رتبه بالاتر در QS باشد، ساختار آموزش عالی ایرلند اهمیت بیشتری پیدا میکند. در مقابل، اگر کنترل هزینه شهریه و هزینه زندگی اولویت اصلی باشد، پرتغال میتواند گزینهای با ساختار هزینهای متفاوت باشد.
در هر دو حالت، انتخاب نهایی باید بر اساس رشته، دانشگاه، بودجه سالانه، زبان برنامه و شرایط پذیرش همان دوره انجام شود.
سوالات متداول
آیا تحصیل در پرتغال ارزانتر از ایرلند است؟
در بسیاری از برنامهها بله. برای مثال، University of Porto برای برخی دانشجویان بینالمللی شهریههایی از 3,500 یورو اعلام کرده، در حالی که شهریه بسیاری از برنامههای غیراروپایی در ایرلند به بیش از 10 هزار یورو در سال میرسد. با این حال، شهریه نهایی به دانشگاه و رشته بستگی دارد.
آیا میتوان در پرتغال به زبان انگلیسی تحصیل کرد؟
بله. تعدادی از برنامههای کارشناسی ارشد و دکتری در پرتغال به زبان انگلیسی ارائه میشوند. با این حال، بسیاری از دورههای کارشناسی همچنان به زبان پرتغالی هستند و باید زبان تدریس هر برنامه جداگانه بررسی شود.
آیا تمام دانشگاههای ایرلند به زبان انگلیسی تدریس میکنند؟
زبان اصلی آموزش عالی در ایرلند انگلیسی است، اما شرایط دقیق هر برنامه باید از وبسایت دانشگاه بررسی شود.
حداقل IELTS برای تحصیل در ایرلند چقدر است؟
عدد ثابتی برای تمام دانشگاهها وجود ندارد. برای مثال، Trinity برای برخی دورهها IELTS 6.5 و برای برخی دورههای کارشناسی ارشد حداقل 7 را اعلام کرده است.
آیا دانشجوی ایرانی میتواند از پرتغال بورسیه بگیرد؟
بورسیههای مختلف دانشگاهی وجود دارد، اما دانشجویانی که تحت رژیم International Student وارد آموزش عالی پرتغال میشوند، بهطور عمومی واجد شرایط حمایت اجتماعی مستقیم DGES نیستند. در عین حال، برخی دانشگاهها بورسیههای شایستگی یا حمایتهای اختصاصی ارائه میکنند.
آیا ایرلند برای دانشجویان بینالمللی بورسیه دارد؟
بله. یکی از برنامههای دولتی، Government of Ireland International Education Scholarship است که برای مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری طراحی شده و در فراخوان 2026 مبلغ 10,000 یورو کمکهزینه و معافیت کامل شهریه برای یک سال ارائه میکرد.
تمکن مالی ویزای تحصیلی ایرلند چقدر است؟
برای متقاضیان ویزای تحصیلی، برای دورههایی که بیش از هشت ماه اقامت ایجاد میکنند، حداقل دسترسی فوری به 10,000 یورو برای هزینه زندگی یک سال مطرح شده است و برای سالهای بعد نیز باید منابع مالی کافی وجود داشته باشد.
آیا برای تحصیل در ایرلند بیمه درمانی لازم است؟
بله. دانشجویان غیر EEA که برای تحصیل وارد ایرلند میشوند باید بیمه درمانی خصوصی داشته باشند.
آیا دانشجویان ایرلند اجازه کار دارند؟
دانشجویان دارای مجوز مربوطه میتوانند در طول ترم تا 20 ساعت در هفته کار کنند و در دورههای مشخص تعطیلات تا 40 ساعت در هفته امکان کار دارند.
برای تحصیل در پرتغال چه مدرکی برای پذیرش کارشناسی لازم است؟
برای پذیرش بینالمللی، متقاضی معمولاً باید مدرک تحصیلات متوسطه یا مدرکی معادل آن داشته باشد که در کشور صادرکننده، امکان ورود به آموزش عالی را فراهم کند. بسته به دانشگاه و رشته، آزمونهای ورودی یا مدارک علمی دیگری نیز ممکن است لازم باشد.
برای دکتری پرتغال داشتن مدرک کارشناسی ارشد الزامی است؟
قاعده عمومی داشتن مدرک کارشناسی ارشد یا معادل آن است، اما DGES اعلام کرده است که در برخی شرایط، مدرک کارشناسی همراه با سابقه علمی یا حرفهای مناسب نیز میتواند توسط مرجع علمی دانشگاه برای ورود به دوره دکتری پذیرفته شود.
هزینه زندگی در ایرلند بیشتر است یا پرتغال؟
در بسیاری از سناریوها هزینه زندگی دانشجویی در ایرلند، بهخصوص دوبلین، بالاتر است. برای نمونه، TU Dublin هزینه ماهانه دانشجوی دور از خانه را در سال 2026/27 حدود 1,320 تا 2,314 یورو برآورد کرده، در حالی که ISEG دانشگاه لیسبون برای نمونهای از هزینههای دانشجویی در لیسبون حدود 985 تا 1,160 یورو در ماه اعلام کرده است. این ارقام تخمینی هستند و با شهر و نوع اقامت تغییر میکنند.
